ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΝΑΞΟΥ 2018 ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Η Νάξος διοργανώνει ένα από τα μεγαλύτερα αποκριάτικα γεγονότα της Ελλάδας, ένα πρόγραμμα εκδηλώσεων που αγκαλιάζει και αναδεικνύει την πλούσια και ξεχωριστή πολιτιστική κληρονομιά του τόπου! Από τα γραφικά χωριά έως το Ενετικό Κάστρο, από τα Ανθεστήρια έως τη σύγχρονη Νάξο, πλημμυρισμένη με τα χρώματα των Κορδελάτων και τους ήχους των Κουδουνάτων, οι επισκέπτες και οι κάτοικοι του νησιού θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν ένα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων, το οποίο περιλαμβάνει παραδοσιακά δρώμενα στα χωριά, αναβιώσεις διονυσιακών εθίμων, την θριαμβευτική Λαμπαδηφορία, τη Μεγάλη Παρέλαση του Καρναβαλιού καθώς και νέες εκπλήξεις.

Αναλυτικά το πρόγραμμα των εκδηλώσεων:

Πιθοίγια | Χώρα Νάξου (Παραλία) | Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου, 21:00
Η αυλαία του αποκριάτικου τριημέρου ανοίγει το βράδυ της Παρασκευής λίγα μόλις μέτρα από τον Ναό του Απόλλωνα, με τα «Πιθοίγια». Πρόκειται για την πρώτη ημέρα της αρχαίας γιορτής των Ανθεστηρίων, κατά την οποία άνοιγαν τους πίθους του νέου κρασιού. Συνήθιζαν να φέρνουν το πρώτο κρασί στο Ιερό του Διονύσου και να κάνουν σπονδές έξω από το κλειστό ιερό του θεού προς τιμή του, ευχόμενοι να καταναλώσουν αίσια την καινούρια παραγωγή. Κατόπιν δοκίμαζαν οι ίδιοι το κρασί και χόρευαν και τραγουδούσαν ευχαριστώντας τον Διόνυσο. Σάτυροι και Μαινάδες θα συμμετέχουν στη θεατρική αναπαράσταση των Πιθοιγίων.

Λαμπαδηφορίες | Κάστρο Χώρας Νάξου – Παραλία | Σάββατο 17 Φεβρουαρίου, 19:00
Εντυπωσιακοί Λαμπαδηφόροι, με βαμμένα πρόσωπα και ντυμένοι με ένα λευκό σεντόνι, δίνουν μοναδικό και ξεχωριστό ύφος στα Ναξιώτικα αποκριάτικα δρώμενα. Το «βάπτισμα του πυρός» θα γίνει κι εφέτος στη Σχολή Ουρσουλινών και στο Λύκειο Νάξου, όπου ξεκινάει η προετοιμασία και το ντύσιμο των Λαμπαδηφόρων. Με τη συνοδεία ήχων από τύμπανα και κρατώντας δάδες αναμμένες, οι λαμπαδηφόροι θα κατευθυνθούν στην παραλία, δημιουργώντας μια φαντασμαγορική πομπή και ατμόσφαιρα, που μόνο στη Νάξο μπορείτε να συναντήσετε.

Λάβετε μέρος κι εσείς στις λαμπαδηφορίες και ελάτε στα σημεία συνάντησης, στις 19:00, έχοντας μαζί σας ένα λευκό σεντόνι.

Καρναβάλι | Χώρα Νάξου-Παραλία | Κυριακή 18 Φεβρουαρίου, 15:00
Οι εκδηλώσεις του αποκριάτικου τριημέρου κορυφώνονται το μεσημέρι της Κυριακής με τη Μεγάλη Παρέλαση. Ομάδες καρναβαλιστών, που θα παρελάσουν με νέα και εντυπωσιακά άρματα, θα προσφέρουν κέφι και ζωντάνια στους επισκέπτες και σε όσους παρακολουθήσουν την παρέλαση. Όσοι επιθυμούν να συμμετάσχουν μπορούν να επικοινωνήσουν στο τηλέφωνο 6984037799.
_________________________

Σάββατο 10 Φεβρουαρίου | 18:30 | Πλατεία Πρωτοδικείου
Αποκριάτικη εκδήλωση για παιδιά και ενήλικες, με την παρουσία του Χορευτικού Τμήματος του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του Λυκείου Νάξου και το μουσικό σχήμα των μαθητών του Λυκείου.
_________________________

Εκδηλώσεις στα χωριά

Τα αποκριάτικα έθιμα αναβιώνουν στα χωριά της Νάξου. Κορδελάτοι και κουδουνάτοι δίνουν ξεχωριστό χρώμα και ήχο στη Ναξιώτικη αποκριά.

Το έθιμο των κορδελάτων και των φουστανελάτων (φουστανελάδων) θέλει τους νέους του χωριού, φορώντας χρωματιστές κορδέλες, να σχηματίζουν ομάδες, τα μπαϊράκια, με αρχηγό τον μπαϊραχτάρη, αυτόν δηλαδή που κρατάει το μπαϊράκι της ομάδας, ένα χοντρό καλάμι με χρωματιστό μαντήλι στην άκρη, και να τιμούν με την επίσκεψη τους τις γυναίκες των διπλανών χωριών, χορεύοντας μαζί τους στην κεντρική πλατεία με τη συνοδεία βιολιών και λαούτων. Με τη σειρά τους, οι γυναίκες τους υποδέχονται με φαγητά, γλυκά και κρασί.

Όπως κάθε χρόνο, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, στην Απείρανθο αναβιώνει το έθιμο των «Κουδουνάτων». Ζωσμένοι με κουδούνια και κρατώντας τη «σόμπα» (διονυσιακός φαλλός), οι Κουδουνάτοι προκαλούν εκκωφαντικό θόρυβο στα σοκάκια του χωριού για να υποδεχτούν την εαρινή περίοδο και να εξορκίσουν τα κακά πνεύματα. Η πομπή καταλήγει στην κεντρική πλατεία του χωριού, όπου ενσωματώνονται με τους υπόλοιπους μασκαράδες και με τη συνοδεία της τσαμπούνας και του τουμπακιού, ξεκινούν γλέντι με τραγούδια και χορούς, που διαρκεί έως αργά το βράδυ.
_________________________

Επισκέψεις Κορδελάτων

Δευτέρα 12 Φεβρουαρίου
• Επίσκεψη Κορδελάτων από τις Μέλανες στον Κυνίδαρο
• Οι Κορδελάτοι από τις Εγγαρές θα κάνουν την πρώτη τους εμφάνιση στις Εγγαρές

Τρίτη 13 Φεβρουαρίου
• Επίσκεψη Κορδελάτων από τις Μέλανες στη Γαλήνη και στις Εγγαρές

Τετάρτη 14 Φεβρουαρίου
• Επίσκεψη Κορδελάτων Γαλήνης στον Κυνίδαρο (απόγευμα)
• Επίσκεψη Κορδελάτων από τις Εγγαρές στη Γαλήνη

Πέμπτη 15 Φεβρουαρίου
• Επίσκεψη Κορδελάτων από τις Εγγαρές στις Μέλανες

Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου
• Επίσκεψη Κορδελάτων Γαλήνης στο Κουρουνοχώρι (πρωί)
• Επίσκεψη Κορδελάτων Γαλήνης στις Εγγαρές (απόγευμα)
• Επίσκεψη Κορδελάτων Κορωνοχωρίου – Μύλων στον Κυνίδαρο και στις Μέλανες
• Επίσκεψη Κορδελάτων από τις Εγγαρές στον Κυνίδαρο

Σάββατο 17 Φεβρουαρίου
• Επίσκεψη Κορδελάτων Γαλήνης στις Μέλανες
• Γιορτή Κορδελάτων στη Γαλήνη
• Επίσκεψη Κορδελάτων Κορωνοχωρίου – Μύλων στη Γαλήνη και στις Εγγαρές
• Επίσκεψη Κορδελάτων από τις Εγγαρές στο Κουρουνοχώρι (12:00)

Κυριακή 18 Φεβρουαρίου
• Κορδελάτοι στη Βίβλο (13:00, Πλατεία Τριπόδων)
• Κορδελάτοι στο Αγερσανί
• Κουδουνάτοι στην Απείρανθο
_________________________

Καθαρά Δευτέρα στο Φιλώτι
Κούλουμα | Φιλώτι - Πλάτανος | Δευτέρα 19 Φεβρουαρίου, 10:00
Το Φιλώτι υποδέχεται για μια ακόμα χρονιά την πρώτη ημέρα της Σαρακοστής με πλούσια νηστίσιμα εδέσματα και άφθονες λαγάνες, με παραδοσιακή μουσική, τσαμπούνες και τουμπάκια αλλά και με τους «Κουδουνάτους» να χαρίζουν ξεχωριστούς ήχους. Από τις 10 το πρωί, γιορτάστε τα «Κούλουμα» στο Φιλώτι, στον Πλάτανο!

ΠΗΓΗ

Ναξιώτικο καρναβάλι 2018

Λαμπαδηφορίες 2018

Πιθοίγια 2018

Πιθοίγια

Γιορτή στην αρχαία Αθήνα. Τελούταν κατά την ενδέκατη μέρα του Ανθεστηριώνα (15 Φεβρ. -15 Μαρτίου) και αποτελούσε μέρος των Ανθεστηρίων.  

Στη διάρκειά της, οι οικογενειάρχες θυσίαζαν στον Διόνυσο και δοκίμαζαν τοκρασί της νέας σοδειάς από τα πιθάρια τους, που τα άνοιγαν για πρώτη φορά εκείνη την ημέρα.

Κάλεσμα του δήμου Νάξου για τις εκδηλώσεις του Διονυσιακού Καρναβαλιού 2018

«Η Κοινωφελής Επιχείρηση του Δήμου Νάξου & Μικρών Κυκλάδων, πιστή στο ραντεβού της, θα συνδράμει κι εφέτος στη διοργάνωση της Ναξιώτικης Αποκριάς. Στο πλαίσιο αυτό, καλούνται όλοι οι ενδιαφερόμενοι, εκπρόσωποι συλλόγων και σωματείων, φορείς και εθελοντές, όπως παραβρεθούν στην πρώτη συνάντηση για τον συντονισμό των αποκριάτικων δρώμενων. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 10 Ιανουαρίου (σ.σ. στις 7 το απόγευμα), στο Μουσείο Ιάκωβος Καμπανέλης, στη Γρόττα».

Φλεβάρης κουδουνάρης στ' Απεράθου

 

 Γράφει η Γαλήνη Μπαρδάνη

Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος ,την τελευταία Κυριακή της αποκριάς ,οι στράτες του χωριού, γεμίσαν με τους ήχους των κουδουνιών.
Ας πάμε μερικά χρόνια πίσω ,τότε που όλα ήτανε γουστόζα και πιο αλλιώτικα, οι αθρώποι πιο αγαπημένοι κι οι συγγενείς πιο συγγενείς.
Τότε που τις μέρες της αποκριάς παίζανε βιολιά και ντουμπάκια σε πεντέξι πάντες.
Τότε που ντυνότανε κουδουνάτοι το Τυρνό Σαββάτο, την Τυρνή Κυριακή και την καθαρά Δευτέρα ακόμη.
Τότε που ο κουδουνάτος, κουδουνάς η κουδουνάρης ,φόραγε παντελόνι στρατιωτικό ,χακί και το παπούτσι αγριοδετένιο.
Τότε που οι κουδουνάτοι ήτανε βοσκοί και κατεβαίνανε στην πλάτσα μουρωμένοι ,για να λύσουνε ίσως τις διαφορές τους.
Τότε που έρχονταν πειρατές και φόραγαν τα κουδούνια στσ’ απίσω τόποι ,για να μεταφέρουν το μήνυμα της έλευσης τους και να προστατέψουν το χωριό.
Τότε που είχε αθρώπους που ‘χαν καλύτερα ένα κουδούνι, παρά έναν άθρωπο.
Τότε που ήτανε μεγάλη προσβολή να καβαλικέψεις έναν κουδουνάτο.
Τότε που γυρνάγανε όλο το χωριό ,σ’ όλες τις γειτονιές και σ’ όλα τα σπίτια ,που φόραγαν τα κουδούνια απ’ τον Καραβά μέχρι την Ψαρή πλάκα.
Τότε που όλα ,ήταν αυθόρμητα και τίποτα στημένο ,που κάθονταν στο τραπέζι να φάνε το ρόστο της Τυρνής ,άκουγαν απ’ έξω τους κουδουνάτους και σηκώνονταν ,παράταγαν τους μουσαφίριδες και βάζανε τα κουδούνια, γιατί ήταν στο αίμα τους ,στα γονίδια τους.
Τότε που άνοιγαν τα σπίτια κι αντί να κλέψουν τις λίρες, έκλεβαν τα κουδούνια, γιατί είχαν αξία.
Ο κουδουνάς λοιπόν είν’ ένας μικρός θεός και την Τυρνή Κυριακή δίνει την παράσταση του. Προσποιείται κι αλλάζει ,αλλάζει τόσο που ούτε ο ίδιος του ο εαυτός δεν τον γνωρίζει.
Φοράει τ’ άμπαδέλι και φαντάζεται πως ειν’ εκείνο το παλιό ,το Κωνσταντινουπολίτικο ,ζώνεται τα κουδούνια ,περασμένα απ’ το καμάρι ,στο σκοινί ,κι έχει στη μέση του την περιουσία του ,την κληρονομιά του ,τις ρίζες του και την παράδοση του.
Ακούει τον ήχο και χάνεται ,ειν’ εκεί και δεν είναι. Δεν βλέπει και δεν ακούει τίποτ’ άλλο απ’ τα κουδούνια του ,που για τον καθένα, σαν καμπάνα, συμβολίζουν και κάτι άλλο. Την έναρξη, τη λήξη ,τη θλίψη η τη χαρά.

 

 

 

 

 

 

ΠΗΓΗ

Η λαμπαδηφορία της Νάξου: Ένα μοναδικό έθιμο

Κορυφαία διοργάνωση, καθιερωμένη τα τελευταία χρόνια και γι’ αυτό πολύ «φρέσκια» και με τη συμμετοχή πλήθους νέου κόσμου

Ένα γεμάτο τριήμερο έζησε όποιος επισκέφτηκε τη Νάξο το τριήμερο της Αποκριάς. Ο Ποσειδώνας με τις Νηρηίδες κάτω από την Πορτάρα, οι διονυσιακοί Λαμπαδηφόροι που κατέκλυσαν κατά εκατοντάδες τα στενά του Βενετικού Κάστρου, οι παραδοσιακοί Κουδουνάτοι και οι Κορδελάτοι στα γλέντια των χωριών και το ευρηματικό Καρναβάλι, όλα μαζί έδωσαν ένα πολυσυλλεκτικό αποκριάτικο μωσαϊκό.

Η λαμπαδηφορία

Κορυφαία διοργάνωση, καθιερωμένη τα τελευταία χρόνια και γι’ αυτό πολύ «φρέσκια» και με τη συμμετοχή πλήθους νέου κόσμου, είναι η μοναδική Λαμπαδηφορία της Νάξου. Η χειμαρρώδης παρέλαση των μεταμφιεσμένων λαμπαδηφόρων - που άγγιξε φέτος τα 2.000 άτομα - ξεκινά από την κορυφή του Βενετικού Κάστρου, περνά με τύμπανα και ιαχές μέσα από τα στενά του και κατευθύνεται σε ξέφρενους ρυθμούς προς την παραλία. Οι συμμετέχοντες βάφουν τα πρόσωπά τους με λευκή και μαύρη μπογιά, φορούν λευκούς χιτώνες και ξεφαντώνουν πίνοντας ρακή και χορεύοντας στο ρυθμό των τυμπάνων. Οποιοσδήποτε θέλει,μπορεί να συμμετάσχει και να νιώσει τον παλμό της πομπής, αρκεί να είναι πρόθυμος να αφεθεί στα χέρια των εθελοντών που αναλαμβάνουν το facepaintingκαι να ζωστεί τον αρχαιοπρεπή χιτώνα πάνω απ’ τα συμβατικά ρούχα. Στο ένα χέρι ο πυρσός, στο άλλο χέρι η ρακή, και η γιορτή ξεκινά...

Πώς ξεκίνησε
Η Λαμπαδηφορία ξεκίνησε το 1994 από την κινηματογραφική λέσχη Νάξου. Το δρώμενο πραγματοποιείται το Σάββατο πριν την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Στην πρώτη λαμπαδηφορία συμμετείχαν 50 άτομα, φτάνοντας σήμερα τους 2.000 λαμπαδηφόρους. Δημιουργήθηκε από την ανάγκη κάποιων να «ξεδώσουν» μέσα από αρχέγονες κραυγές υπό τον ήχο των κρουστών και να φέρουν στο σήμερα τη συγκίνηση της διονυσιακής γιορτής. Σκοπός είναι να ανάψουν χιλιάδες πυρσοί που θα φέρουν το φως, ξορκίζοντας το κακό.

Η διαδικασία
Κατά τις 7 το απόγευμα οι λαμπαδηφόροι ανηφορίζουν προς το κάστρο περνώντας μέσα από τα στενά σοκάκια του, έχοντας μαζί τους ένα λευκό σεντόνι. Εκεί, εθελοντές αναλαμβάνουν το βάψιμο του προσώπου των λαμπαδηφόρων με άσπρη και μαύρη μπογιά.  Δίνονται στάχυα τα οποία φορούν στο κεφάλι και στη μέση. Τα τύμπανα σιγά-σιγά δίνουν τον ρυθμό και οι πρώτες κραυγές αντηχούν στα σοκάκια του κάστρου. Στους λαμπαδηφόρους δίνονται οι απαραίτητοι πυρσοί και γύρω στις 9 ξεκινάει η πορεία μέσα από τα στενά του κάστρου, καταλήγοντας στο σημείο συνάντησης που είναι η Αγία Θεοδοσία.

Πρωτοπόρος στη λαμπαδηφορία είναι το σκιάχτρο φτιαγμένο από μαύρο σεντόνι, ακολουθούμενο από τον Καρνάβαλο πάνω σε άρμα. Η πορεία πραγματοποιείται κατεβαίνοντας τον κεντρικό δρόμο της χώρας (οδός Έλλης Παπαβασιλείου) και συνεχίζει προς την παραλιακή οδό. Συγκεκριμένη ομάδα εθελοντών ανεβαίνουν πάνω στην Πορτάρα (ναός του Απόλλωνα, θεού του φωτός) και ανάβουν πυρσούς φωτίζοντάς την. Κατόπιν επιστρέφουν στην κεντρική πλατεία της παραλίας (Πρωτοπαπαδάκη) και καίγεται εκεί το σκιάχτρο. Ακολουθεί γλέντι και χορός μέχρι το πρωί, συνοδευόμενο από τσαμπούνα και τουμπάκι.

Αλλα δρώμενα
Ευρηματική είναι επίσης τα τελευταία χρόνια η παρουσίαση ενός μυθολογικού δρωμένου το βράδυ της Παρασκευής πριν την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Το μουσικοθεατρικό δρώμενο τελείται σε εξωτερικό χώρο, κάτω από την Πορτάρα, και είναι ανοιχτό στο κοινό. Φέτος στήθηκε εξέδρα μέσα στο νερό, όπου έλαβε χώρα η εντυπωσιακή παραγωγή «Ποσειδώνας και Αμφιτρίτη: Έρως της αλός». Την καλλιτεχνική επιμέλεια ανέλαβαν οι : Λευτέρης Ελευθερίου, Βίβιαν Κοντομάρη, Σταύρος Τσουμάνης και Μαργαρίτα Τσίγκου. Πρωταγωνίστησαν ο Γιώργος Μιχαήλ και η Μαρία Ραγκούση.

Του χρόνου θα είμαστε και πάλι εκεί, ελπίζουμε να είστε και σεις!

Κείμενο-Φωτογραφίες: Ηβη Μούσουρα

ΠΗΓΗ